الآخوند الخراساني ( مترجم وشارح : مهركش احسان )

302

غاية السؤول في شرح كفاية الأصول ( فارسى )

و الشئى به شرط لا 1 ) كما لا يخفى . و التثنيه و الجمع 2 ) و ان كانا بمنزله التكرار فى الفظ . . . الفظ فيهما 3 ) كأنه كرر و اريد من كل لفظ فرد من افراد معناه 4 ) ، لا انه 5 ) اريد منه 6 ) 1 ) معانى با قيد وحدت 2 ) و اما استعمال تثنيه و جمع هم در اكثر از معانى درست نيست زيرا درست است كه تثنيه و جمع در حكم مقررات متكرره مىباشد ( يعنى عينان دلالت بر عين و عين و عيون دلالت بر عين و عين و عين مىكند ) ولى تثنيه و جمع دلالت بر فردين يا افراد از چند معنى ندارد تا بتوان با يك لفظ ( تثنيه يا جمع ) چند معنى را افاده كرد بلكه معانى آنها در الفاظى ، از قبيل عينان و عيون ، يك وجود شخصى است كه معناى واحدى دارد و تعدد در آن معناى واحد راهى ندارد مثلا عينان دلالت بر دو فرد از عين جاريه يا دو فرد از عين باكيه دارد و هكذا عيون ، پس معناى عينان يا عيون دلالت بر دو فرد از عين مثل عين جاريه و عين باكيه ندارد بلكه معناى آن يك وجود شخص است كه همان‌طور كه عرض شد معناى واحدى دارد يعنى دلالت بر دو فرد يا چند فرد از يك معنى دارد نه معانى متعدد خلاصه اينكه عينان و عيون دلالت بر دو عين يا چند عين از يك معنى دارد نه اينكه دلالت بر دو عين يا چند عين از چند معنى داشته باشد تا بتوان از يك لفظ چند معنى را اراده نمود . 3 ) تثنيه و جمع 4 ) لفظ 5 ) شأن 6 ) لفظ تثنيه يا جمع